Taal en technologie, zeker ook bij jonge kinderen!

Posted on Updated on

Door Marian Bruggink – Expertisecentrum Nederlands

December 2015: Ik ben voor filmopnames op een basisschool en heb afgesproken in de speelzaal van de kleuters. Bij binnenkomst zie ik twee – voor kleuters – levensgrote hellingbanen staan: twee banken schuin tegen een kast. Bovenaan de hellingbanen liggen verschillende soorten ballen klaar: een tennisbal, een pingpongballetje, een knikker, een basketbal. De juf start de les.

‘We gaan een experiment doen jongens!’

Wat volgt is een prachtige les over het controleren van variabelen. De juf legt uit: Bij dit experiment laten we een zware knikker en een licht pingpongballetje (voel maar!) tegelijk van de hellingbanen afrollen. We kijken welke het verst rolt. Wat denken jullie…? Maar let op: we mogen verder geen dingen aan de hellingbanen veranderen. De twee hellingen moet even glad en even steil zijn. En we laten de ballen van het zelfde startpunt van de baan rollen. Anders weten we nog steeds niet waarom de ene bal verder rolt dan de andere. Pas dan is het een goed experiment!

hellingbaan

Dit schoolbezoek was in het kader van een project over het controleren van variabelen dat het Expertisecentrum Nederlands samen met de Radboud Universiteit uitvoerde. Binnen dit project ontwikkelden we een complete lessenserie (inclusief bouwpakket!) over het experimenteren met de hellingbaan (gratis te downloaden op www.samenonderzoeken.nl)

Het begint met nieuwsgierigheid

Het enorme enthousiasme en de rijkheid aan taal bij deze groep jonge kinderen –

Juf, ik denk ook dat die bal zwaarder is want dan wil hij sneller naar beneden.

– was aanleiding om eens verder te duiken in de combinatie van taal en w&t-onderwijs voor kleuters. Want waarom niet die eindeloze nieuwsgierigheid van jonge kinderen met beide handen aangrijpen? En daarbij – als bonus – de taalstimulering meepakken! Situaties bij w&t-onderwijs doen een beroep op allerlei taal- en denkvaardigheden van kinderen, want taal is ondersteunend bij wetenschap en technologie. En andersom is het minstens zo krachtig dat w&t-onderwijs de mogelijkheid biedt taalvaardigheden toe te passen en verder te ontwikkelen in een betekenisvolle context.

Kinderen stellen continu allerlei vragen over de wereld om hen heen: van eenvoudig tot complex. Dit geeft je als leerkracht aanknopingspunten om verder door te vragen (Wat bedoel je precies? Waarom denk je dat? En wat als..?) en te proberen om tot een klein onderzoek te komen. Of je brengt zelf een  – voor kleuters – aansprekend probleem in, bijvoorbeeld aan de hand van een verhaal of het thema dat op dat moment leeft in de klas. Door de stappen van het onderzoekend of ontwerpend leren te doorlopen, maak je met de kinderen een proces door waarbij ze niet alleen allerlei nieuwe kennis en vaardigheden rondom wetenschap & technologie opdoen, maar ook een wetenschappelijke houding ontwikkelen. Bovendien hoor en zie je je kleuters aan de lopende band allerlei voorspellingen doen, verbanden leggen, redeneren, luisteren naar elkaar en ga zo maar door.

Nieuwsgierig naar w&t-onderwijs met jonge kinderen?

Onlangs verscheen bij het Expertisecentrum Nederlands een nieuw inspiratieboek voor leerkrachten van jonge kinderen: Zoek het maar uit! Taal voor het oprapen bij wetenschap en technologie in groep 1-3. In dit boek laten we zien hoe je vanuit de didactiek van onderzoekend en ontwerpend leren om kunt gaan met de nieuwsgierigheid van kinderen en daarbij bewust en doelgericht kunt werken aan taalontwikkeling. Zoek het maar uit! staat vol met handige weetjes, tips, ideeën, lessuggesties en achtergrondinformatie.

Nieuwsgierig naar de hellingbaan? 

Kom voor meer informatie naar de conferentie Taal & Technologie op 23 november 2016. Daar verzorgen Eliane Segers (RU), Joep van der Graaf (RU) en Marian Bruggink (EN) een workshop (15) over het werken met de hellingbaan in de klas. In deze workshop ervaar je hoe je met behulp van de hellingbaan een van de belangrijkste principes van een goed opgezet experiment, het controleren van variabelen, kunt introduceren. Meld je nu aan voor de conferentie op www.taalentechnologie.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

vijftien − 5 =